Chłopiec z tamtych lat

Janina Katz

Chłopiec z tamtych lat, długo oczekiwana przez miłośników twórczości Janiny Katz jej czwarta z kolei powieść. Opowiada o dwojgu polsko-żydowskich emigrantach, którzy próbują układać sobie życie w Danii po opuszczeniu Polski w rezultacie pomarcowej nagonki.

Narratorka Ania spędziła dzieciństwo w Krakowie w nieświadomości tego, co  wydarzyło się w czasie wojny. Wychowująca ją ciotka nie chce mówić o losie rodziny ani o tym, jak obie jako Żydówki przeżyły wojnę.

W 1969 roku Ania osiada w Kopenhadze, dokąd zaprasza ją Joachim, tytułowy przyjaciel z młodzieńczych lat. Joachim też jest sierotą. Ożenił się z Dunką, radykalnie odcina się od swoich kulturowych korzeni i  na siłę próbuje staż się Duńczykiem. Ani - przeciwnie, świadomie pozostaje outsiderką, niejako przez szybę obserwując duńską rzeczywistość, a doświadczenie fiaska życiowego Joachima utwierdza ją w  poczuciu, że będąc emigrantem, zawsze pozostaje się outsiderem.

W miarę upływu czasu Ania odczuwa coraz intensywniejszą potrzebę znalezienia odpowiedzi na dręczące ją  pytania o przeszłość własną i jej wymordowanej podczas Zagłady rodziny.

W tej powieści powracają wątki charakterystyczne dla całej twórczości Janiny Katz (1939-2013): problem relacji rodzinnych dziecka Holocoustu wychowywanego przez jedynego ocalałego członka rodziny, nigdy do końca nie spełnione pragnienie miłości, Zagłada.

Autorka niezmiennie wraca też do ukochanego Krakowa.

W Polsce jak dotąd ukazały się: powieść autobiograficzna Moje życie barbarzyńcy (2006), powieści Pucka (2008), Opowieści dla Abrama (2010) i wybór wierszy Powrót do jabłek (2011), podobnie jak Chłopiec z tamtych lat, wszystkie w  przekładzie Bogusławy Sochańskiej. Ponadto w Krakowie ukazały się dwa tomiki wierszy napisanych przez Janinę Katz po polsku.

Szukaj księgarni...


O autorce

Urodziła się w Krakowie w rodzinie żydowskiej. Podczas II wojny światowej była przechowana przez polską rodzinę: Marię i Stefana Kapłańskich w Dobczycach. Studiowała polonistykę i socjologię na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie następnie przez kilka lat pracowała jako asystent. W latach 60. publikowała m.in. w „Miesięczniku Literackim”, „Współczesności” i „Życiu Literackim”. 1969 po antysemickiej nagonce, będącej następstwem wydarzeń marcowych wyemigrowała do Danii i  osiadła w Kopenhadze, gdzie mieszkała do  śmierci. Na emigracji współpracowała z kilkoma periodykami wydawanymi w języku polskim, m.in. paryską „Kulturą” i „Pulsem”, po  1990 roku publikowała w „Znaku” i Odrze”.

Janina Katz była wielką ambasadorką kultury polskiej w Danii. Przetłumaczyła na język duński i  spowodowała wydanie m.in. czterech tomików wierszy oraz prozy Martwa natura z  wędzidłem Zbigniewa Herberta, czterech tomików wierszy Ewy Lipskiej, dwóch Wisławy Szymborskiej, po jednym tomie Czesława MiłoszaTadeusza Różewicza i Grzegorza Wróblewskiego. Ponadto tłumaczyła dramaty Sławomira Mrożka oraz prozę Tadeusza Konwickiego i Kazimierza Brandysa.

W Danii uhonorowano ja wieloma nagrodami literackimi, m.in. Beatrice Prisen, doroczną nagrodę Duńskiej Akademii Literatury za całokształt twórczości (1996). W 2002 przyznano jej prestiżowe dożywotnie stypendium twórcze duńskiej państwowej Fundacji Sztuki, a Duński Związek Pisarzy nagrodził ją za wkład w  porozumienie między narodami. W 2012 jej ostatni, trzynasty wydany w Danii tomik wierszy Skrevet på polsk (Pisane po polsku) otrzymał nominację do najważniejszej nagrody państw skandynawskich, Literackiej Nagrody Rady Nordyckiej.

Janina Katz otrzymała dowody uznania również ze strony polskiej: za  twórczość przekładową nagrodziła ją paryska „Kultura”, otrzymała też odznakę honorową Zasłużony dla Kultury Polskiej przyznawaną przez Ministra Kultury i  Dziedzictwa Narodowego. W 2009 r. miesięcznik "Odra" przyznał jej swoją nagrodę literacką za powieść Pucka i tomik wierszy Pisane po polsku.

Poza pięcioma powieściami, Janina Katz wydała w Danii również dwa  tomy opowiadań, trzynaście tomików wierszy i książkę dla dzieci.